Eksploatacja

Awaria czujnika może unieruchomić Twoje auto. Dlaczego warto skorzystać z precyzyjnej diagnostyki?

Współczesne samochody są wyposażone w cały szereg czujników, będących źródłem informacji dla wielu jednostek sterujących. W przypadku niektórych czujników, ich awaria może utrudnić, albo całkowicie uniemożliwić korzystanie z samochodu. Jak sprawdzić, że to właśnie ten a nie inny czujnik jest powodem awarii? Jakie są objawy awarii poszczególnych czujników? Czy diagnostyka komputerowa wpływa na czas i koszty naprawy samochodu?   

We współczesnym samochodzie pracuje od kilku do kilkudziesięciu elektronicznych jednostek sterujących (komputerów), odpowiedzialnych za sterowanie pracą poszczególnych układów. Przykładem mogą być jednostki sterujące pracą silnika, systemami bezpieczeństwa aktywnego ABS lub ESP, modułem komfortu albo pracą przekładni automatycznej. Stopień skomplikowania konstrukcji zależy od przynależności do konkretnego autosegmentu, co wiąże się z określonym wyposażeniem pojazdu. Prosty samochód klasy B będzie miał kilka jednostek sterujących, a świetnie wyposażony sedan klasy E – kilkadziesiąt.

Jednostki sterujące potrzebują precyzyjnych źródeł informacji i tą rolę pełnią czujniki. Przykładowo, w prostej, wolnossącej jednostce benzynowej, produkowanej ok. 10 lat temu, komputer sterujący pracą silnika stale pobiera informacje z takich czujników, jak: czujnik temperatury powietrza, czujnik temperatury cieczy chłodzącej, czujnik spalania stukowego, czujnik położenia wału korbowego, czujnik położenia wałka rozrządu, czujnik prędkości obrotowej silnika i czujnik położenia przepustnicy. W nowszych jednostkach napędowych czujników jest znacznie więcej.

Czujniki komunikują się z poszczególnymi jednostkami sterującymi za pomocą określonych komunikatów, przesyłanych magistralą CAN (magistrala CAN pozwala też na komunikację pomiędzy poszczególnymi jednostkami sterującymi). Wprowadzenie magistrali pozwoliło na wyeliminowanie analogowych technik przesyłania sygnału i związanych z tym tysięcy przewodów. Magistrala CAN to mózg współczesnego auta.

Czujniki czasem ulegają awariom. Ich powodem mogą być zwarcia wewnętrzne, zwarcia wewnątrzprzewodowe, uszkodzenia mechaniczne, uszkodzenia wtyczek, gniazdek i przewodów, a także uszkodzenia albo zabrudzenia ich części pomiarowych (co np. zdarza się w przepływomierzach powietrza). Powodem awarii czujników może być też korozja albo zły montaż. Trzeba się też liczyć z tym, że błąd czujnika, odczytany przez mechanika na ekranie komputera diagnostycznego, może oznaczać bardzo poważny problem mechaniczny (o tym dalej).

A zatem awaria małego czujnika może spowodować poważne problemy z samochodem, a czasami może wręcz uniemożliwić korzystanie z niego. Jak ją precyzyjnie zlokalizować?

Naprawa samochodu bez przeprowadzonej diagnostyki to strata pieniędzy

Choć trudno w to uwierzyć, w naszym kraju dalej działają warsztaty samochodowe, w których próżno szukać nawet najprostszego urządzenia do diagnostyki samochodu, podłączanego do złącza OBD2. W przypadku palącej się kontrolki „check engine” na desce rozdzielczej, która może oznaczać awarię któregoś z czujników, pracownicy takiego warsztatu wysyłają klienta „na komputer”. Co w praktyce oznacza konieczność wizyty w innym warsztacie samochodowym i opłacenia usługi diagnostyki komputerowej (obecnie od 50 zł wzwyż w warsztatach niezależnych, od 200 zł w ASO).

Warsztat nieposiadający na wyposażeniu urządzeń do diagnostyki nie jest w stanie wykonać całego szeregu napraw, a nawet czynności serwisowych. W wielu współczesnych autach wymiana klocków hamulcowych, uzupełnienie poziomu płynu katalitycznego (w pojazdach z „mokrym” filtrem cząstek stałych FAP) albo płynu AdBlue wiąże się z koniecznością podłączenia pojazdu do komputera. W pojazdach premium konieczne jest to nawet przy demontażu akumulatora i wymianie oleju silnikowego...

Współczesne pojazdy premium mają znacznie bardziej rozbudowane systemy informacyjne, które na ekranie komputera pokładowego informują o awarii. Ale właściciele takich aut nie jeżdżą ich naprawiać do słabo wyposażonych warsztatów. Do takich miejsc, często nazywanych „kuźniami”, trafiają 15 - 20 letnie limuzyny, kupowane przez biednych ludzi, pragnących posiadania pojazdu klasy premium. Ponieważ koszt serwisu takiego pojazdu jest wysoki, właściciel naprawia go w najtańszym warsztacie, często przy użyciu najtańszych części z demontażu. Mechanik bez odpowiedniego sprzętu diagnostycznego naprawia taki pojazd w oparciu o wiedzę sprzed lat i w konsekwencji, luksusowy samochód szybko zmienia się w grata.

Jeśli mechanik nie może liczyć na pomoc ze strony diagnostyki komputerowej, podłączanej przez OBD2, to jak w takim razie naprawia samochody? Wymienia po kolei elementy, które uznaje za wadliwe, klient płaci za każdy z nich i za usługę, a awaria się powtarza. W ten sposób można wymienić cały samochód po kolei, a awaria i tak nie zostanie usunięta.

Tymczasem można inaczej. Na Motointegrator.com można umówić wizytę w profesjonalnie wyposażonym warsztacie samochodowym, w którym auto zostanie odpowiednio zdiagnozowane. Szybka diagnoza, ustalenie przyczyny usterki, kontrola stanu „winnego” spowodowania usterki i jego wymiana. Tak to powinno wyglądać.

Awarie czujników, które mogą skomplikować życie kierowcy

Spójrzmy na typowe objawy awarii najpopularniejszych czujników, stosowanych we współczesnych samochodach.

  • Czujnik temperatury powietrza zasysanego – objawy awarii: problemy z uruchamianiem silnika, zapalona kontrolka „check engine”, zwiększone zużycie paliwa i obniżona moc silnika.
  • Czujnik położenia wału korbowego – objawy awarii: zapalona kontrolka „check engine”, problemy z uruchomieniem silnika, wyłączanie silnika w trakcie jazdy.
  • Sonda lambda – objawy awarii: zapalona kontrolka „check engine”, skokowy wzrost ilości zużywanego paliwa (nawet o kilkadziesiąt procent), obniżona moc silnika.
  • Czujnik temperatury płynu chłodzącego – objawy awarii: zapalona kontrolka „check engine”, problemy z uruchomieniem silnika i zwiększone zużycie paliwa.
  • Czujnik spalania stukowego - objawy awarii: zapalona kontrolka „check engine”, osłabienie silnika, zwiększone zużycie paliwa.
  • Przepływomierz powietrza – objawy awarii: zapalenie kontrolki „check engine”, szarpanie w trakcie jazdy, wyłączanie silnika przez komputer sterujący.
  • Czujnik położenia wałka rozrządu – objawy awarii: problemy z uruchamianiem silnika, zapalenie kontrolki „check engine”.
  • Czujnik położenia przepustnicy – objawy awarii: falowanie obrotów, przygasanie i gaśnięcie silnika na biegu jałowym, szarpanie w trakcie jazdy z dużą prędkością.
  • Czujnik położenia pedału gazu – objawy awarii: zapalenie kontrolki „check engine”, słaba reakcja lub brak reakcji na wciskanie pedału gazu.
  • Czujnik prędkości obrotowej ABS – objawy awarii: zapalona kontrolka ABS na desce rozdzielczej, blokowanie kół podczas hamowania, wyłączenie systemu ABS. Jeśli w samochodzie są systemy, działające w oparciu o czujniki prędkości obrotowej, np. ASR (zapobiegający poślizgowi kół napędzanych) i ESP (chroniący przed poślizgiem nadsterownym i podsterownym), również przestają one działać.

Czy zawsze to czujnik jest powodem awarii? Niekoniecznie. Jak wspomnieliśmy na początku, powodem może być uszkodzony przewód, doprowadzony do czujnika. Może też dojść do zaśniedzenia styków.

Czasem powodem awarii jest zabrudzenie czujnika (co może mieć miejsce w przypadku czujników prędkości obrotowej ABS) albo zabrudzenie części pomiarowej czujnika (co zdarza się w przypadku przepływomierzy powietrza, jeśli kierowca stosuje filtry powietrza niskiej jakości). W takich przypadkach wystarczy tylko przeczyścić czujniki.

Niestety, bywa też odwrotnie. Awaria czujnika, odczytana przez komputer diagnostyczny, może oznaczać poważny problem mechaniczny. Przykładem może być zapisany w pamięci sterownika błąd, odczytany jako uszkodzenie czujnika położenia wału korbowego. W praktyce może on oznaczać przeskok paska rozrządu albo łańcucha rozrządu, spowodowany złym montażem, awarią napinacza, zużyciem itd. Zatem zawsze potrzebna jest odpowiednia wiedza techniczna mechanika, która w połączeniu z diagnostyką, pozwala na precyzyjne określenie powodu awarii.

W każdym z wymienionych wyżej przypadków awarii czujników, w pamięci sterownika zapisuje się błąd, ale... system ostrzegawczy może nie zadziałać i kontrolka „check engine” może się nie zapalić. Dlaczego? Być może została uszkodzona przez poprzedniego właściciela, który był nieuczciwym sprzedawcą i nie miał zamiaru ponosić kosztów naprawy samochodu przed sprzedażą.

Szerokie możliwości komputera diagnostycznego – przydatne dla mechanika, ważne dla klienta

Dobry sprzęt diagnostyczny kosztuje wiele tysięcy złotych. Ale w zamian za to zapewnia świetne wsparcie dla mechanika.

Urządzenie z odpowiednim oprogramowaniem pozwala na „głęboką” diagnostykę całego systemu i sprawdzenie zapisanych błędów. Dzięki niemu można również zaadaptować nowo zamontowane podzespoły do pracy w samochodzie (np. wtryskiwacze Common Rail czy klocki hamulcowe w autach premium), zaadoptować wymienione płyny (np. katalityczny), obsługiwać skomplikowane podzespoły, takie jak filtr cząstek stałych, czy też programować czujniki ciśnienia w oponach TPMS.

Dobre jakościowo urządzenia zapewniają mechanikowi dostęp do schematów instalacji, schematów działania danego podzespołu, jego danych technicznych i instrukcji wymiany, zgodnie z zaleceniami producenta. Dzięki takiej instrukcji, mechanik wie, jak uzyskać dostęp do danego czujnika, które elementy w komorze silnika trzeba zdemontować i w jakiej kolejności. Ma to ogromny wpływ na jakość wykonanej naprawy i jej czas.

Dobre komputery diagnostyczne są sprzedawane w zestawach ze standardowymi narzędziami pomiarowymi, takimi jak oscyloskopy i mierniki, współpracującymi z komputerem diagnostycznym. Po co? Aby mechanik mógł sprawdzić stan techniczny czujnika, mieć pewność, że został on uszkodzony, a także, aby znaleźć powód tego uszkodzenia (zwarcie, uszkodzenie mechaniczne itd.).

Przykładowo, jeśli diagnostyka komputerowa wskaże awarię czujnika powietrza zasysanego, mechanik powinien dokonać następującej kontroli:

  • Sprawdzić stan przewodu doprowadzonego do czujnika, a także jego wtyczki pod kątem uszkodzeń mechanicznych, zaśniedzenia elementów metalowych wtyczki itd.
  • Zmierzyć rezystancję wewnętrzną czujnika za pomocą miernika uniwersalnego;
  • Zmierzyć przepływ prądu na przewodzie, łączącym czujnik ze sterownikiem;
  • Zmierzyć napięcie zasilające na odłączonej wtyczce czujnika za pomocą woltomierza, przy włączonym zapłonie.

Dane pomiarowe muszą zostać porównane z danymi fabrycznymi albo z uniwersalnymi, wspólnymi dla większości czujników (np. napięcie 5V).

Precyzyjna diagnostyka komputerowa sprawia, że naprawa trwa znacznie krócej, można precyzyjnie określić powody uszkodzenia, a klient ponosi znacznie niższe koszty.

Diagnostyka komputerowa poprzedzająca naprawę silnika albo innych, ważnych układów samochodu w połączeniu z odpowiednią wiedzą i doświadczeniem mechaników, zdecydowanie usprawnia i przyspiesza proces naprawy auta, a także obniża jego koszty.

W przypadku awarii samochodu zachęcamy do umówienia wizyty na Motointegrator.com.

Artykuły powiązane