Eksploatacja

Buczy w czasie jazdy? Nie bagatelizuj, może to być łożysko koła

Buczenie, tarcie, wycie, szum i stukot – tak o swojej awarii ostrzega kierowcę uszkodzone albo zużyte łożysko koła. To bardzo ważny podzespół, a jego stan ma ogromny wpływ nie tylko na komfort jazdy, ale i na bezpieczeństwo. Jak rozpoznać awarię łożyska koła? Jakie rodzaje łożysk stosuje się obecnie w samochodach osobowych? Jak naprawia się uszkodzone łożyska? Jak znaleźć odpowiedni warsztat? Ile kosztuje naprawa łożyska koła?

shutterstock_512181526-2.jpg

Usterki łożyska koła powodują znaczące pogorszenie komfortu jazdy, albowiem buczenie jest tak silne, że zagłusza samochodowe audio. Przede wszystkim jednak trzeba pamiętać o tym, że jest to usterka bardzo niebezpieczna – w skrajnym przypadku może dojść do zablokowania koła w czasie jazdy, co doprowadzi do wypadku. Trzeba pamiętać o tym, że łożysko koła to element eksploatacyjny, zatem ma prawo się zużywać.

Łożysko koła może ulegać stopniowemu zużyciu, jak również może zostać uszkodzone nagle, w razie kolizji albo wypadku. Na szczęście dla każdego kierowcy, awaria jest sygnalizowana całym szeregiem dźwięków, których nie sposób nie usłyszeć.

Łożysko koła – jakie rozwiązania techniczne są obecnie stosowane w samochodach?

Łożysko to element, w którym stosuje się metalowe kulki (łożysko kulkowe), albo metalowe stożki (łożysko stożkowe), zanurzone w specjalnym smarze. Utrzymują one element łożyskowany w odpowiedniej pozycji i umożliwiają jego ruch obrotowy, równocześnie minimalizując opory (poprzez zastosowanie zmniejszonych powierzchni tarcia i smaru). Łożyska produkuje się z mocnych materiałów, odpornych na temperaturę, nacisk, tarcie, korozję itd.

W przypadku samochodów, łożysko wraz z piastą łączy auto wraz z kołami i musi znosić bardzo duże obciążenia.

Jakie rodzaje łożysk stosowane są w kołach samochodów? 

W starszych samochodach, np. modnych obecnie klasykach, stosowane były stożkowe łożyska toczne. Ich charakterystyczną cechą było to, że można było w nich rozdzielić pierścień zewnętrzny łożyska od pierścienia wewnętrznego (nie mają zamkniętej budowy).

Łożyska tego typu, wymagają serwisowania. Polega ono na konieczności smarowania ich jak również regulacji luzu.

Technika poszła na szczęście dalej i współczesne łożyska nie wymagają jakiegokolwiek serwisu.

Obecnie stosuje się kulkowe łożyska skośne, pracujące w nierozbieralnym układzie zamkniętym (łożyska zespolone). Nie potrzebują serwisowania ani regulacji.

Stosuje się dwa rodzaje łożysk.

  • Łożyska zespolone jednorzędowe - mogą przenosić bardzo duże obciążenia, ale tylko w jednym kierunku. Pierścienie łożyska jednorzędowego posiadają jedno obrzeże wysokie i jedno niskie, co pozwala na zastosowanie wielu kulek.
  • Łożyska zespolone dwurzędowe – składają się z dwóch łożysk kulkowych skośnych, zabudowanych w układzie rozbieżnym. Te łożyska są lepsze, albowiem mogą przenosić obciążenia promieniowe i osiowe.

We współczesnych samochodach stosuje się przede wszystkim zespolone łożyska dwurzędowe. Dzielimy je na trzy rodzaje.

  • Łożyska pierwszej generacji– łożyska wymienne, montowane na wcisk w piaście koła za pomocą prasy hydraulicznej. Zespół zamknięty w jednej obudowie składa się z dwóch łożysk z fabrycznym smarem i ustalonym napięciem wstępnym. Łożysko tego typu przypomina niski walec z otworem w środku. Sprzedawane jest w komplecie z nakrętką koronową oraz pierścieniem metalowym.

  • Łożysko drugiej generacji - łożysko zintegrowane z piastą koła. Całość jest nierozbieralna – w przypadku awarii łożyska, należy wymienić cały element.

  • Łożysko trzeciej generacja – kompletny zespół (w większości przypadków nierozbieralny), składający się z łożyska, piasty i zwrotnicy. Piasta wewnętrzna służy do mocowania tarczy hamulcowej oraz koła, piasta zewnętrzna stanowi część zwrotnicy. Zespoły mogą być od razu zintegrowane z czujnikami prędkości obrotowej systemu bezpieczeństwa ABS (wykorzystywanych też przez ASR, ESP i pośredni system kontroli ciśnienia w kołach TPMS). Wymiana takiego elementu jest bardzo prosta – wystarczy dokręcić śruby z odpowiednim momentem i podłączyć wtyczkę czujnika. Jednakże koszt całego, zblokowanego podzespołu, jest wysoki.

W niektórych przypadkach zespół składa się z łożyska, piasty oraz zintegrowanej z nimi tarczy hamulcowej. Wymaga to wymiany całości przy objawach zużycia tarcz (czyli w optymalnych warunkach co 60 – 120 tys. km, w zależności od szeregu czynników).

Jakie elementy wchodzą w skład zespolonego łożyska dwurzędowego?

  • Bieżnia zewnętrzna (w uproszczeniu – zewnętrzna część „walca”)
  • Bieżnia wewnętrzna (wewnętrzna część walca)
  • Rzędy kulek tocznych, wykonanych ze stali
  • Separatory kulek
  • Osłona przeciwkurzowa
  • Smar litowy

W zależności od zastosowania łożyska, elementem ruchomym może być albo bieżnia wewnętrzna  albo zewnętrzna (np. w sytuacji, gdy łożysko jest zintegrowane z bębnem hamulcowym).

Nowoczesne łożyska mają małą wysokość, małą masę i nie wymagają regulacji w czasie montażu. Trwałość określana jest na około 15 lat. W praktyce może być jednak inaczej.

Spójrzmy na przykładowy sposób montowania łożysk.

Typowe rozwiązanie na przedniej osi to:

  • Łożysko w kolumnie resorującej MacPhersona. Łożysko koła wprasowane jest w piastę koła i opiera się na nieruchomej bieżni zewnętrznej. Piasta jest z kolei mocowana do zwrotnicy.

Przez ruchomą bieżnię wewnętrzną łożyska przeprowadzony jest czop przegubu półosi napędowej. Na jego końcu znajduje się gwint, na który nakręca się nakrętkę koronową.

Typowe rozwiązanie na tylnej osi, to:

  • Do zawieszenia zamontowana jest piasta z wprasowanym lub zintegrowanym łożyskiem. Bieżnia zewnętrzna łożyska jest nieruchoma, a w wewnętrznej porusza się oś piasty koła.

W praktyce nowoczesne łożysko koła, zamontowane na pierwszym montażu, powinno wytrzymać do 150 – 200 tys. km przebiegu. Wszystko zależy jednak od warunków eksploatacji auta oraz jakości podzespołu. Po zamontowaniu kolejnego łożyska, dodatkowy wpływ na trwałość ma jakość montażu. I oczywiście, jakoś wykonania. Słabe, tanie łożyska, potrafią się zepsuć po 50 tys. km przebiegu.

Łożysko koła – objawy awarii

Kiedy wiemy już, jak są zbudowane współczesne łożyska kół samochodowych, możemy sprawdzić, jakie są objawy awarii, świadczące o ich zużyciu albo uszkodzeniu.

  • Buczenie – zwiększające się wraz z prędkością jazdy. Buczenie zmniejsza swoją intensywność po skręceniu w jedną stronę, gdy uszkodzone jest tylko jedno z łożysk
  • Tarcie na początku jazdy, które może zanikać po pokonaniu kilku kilometrów
  • Bardzo głośne metaliczne dźwięki, które można określić jako piski i wycie (często oznacza to brak smaru i zatarcie łożyska)
  • Szum i grzechotanie podczas jazdy, objaw luzów i uszkodzenia kulek tocznych

Awaria łożyska postępuje, hałas narasta. Po przejechaniu kilkuset kilometrów może dojść do zaspawania koła (przy braku smaru), albo pęknięcia łożyska, co spowoduje oderwanie się koła.

Jakie są przyczyny uszkodzenia łożyska?

  • Zużycie eksploatacyjne – jak już wspomnieliśmy po 150, albo 200 tys. km przebiegu w przypadku łożysk dobrej klasy i 50 tys. km w przypadku najtańszych zamienników.

A także

  • Uszkodzenia mechaniczne – np. uderzenie kołem o krawężnik
  • Uszkodzenia mechaniczne powypadkowe albo pokolizyjne (uderzenie w koło)
  • Niewłaściwa, pseudosportowa eksploatacja samochodu
  • Korozja, będąca efektem niewłaściwego montażu
  • Zły montaż łożyska – dotyczy to najczęściej sytuacji, w których łożysko wymienne nie jest montowane za pomocą prasy, tylko innymi zastępczymi metodami
  • Zastosowanie nieodpowiedniego łożyska do danego modelu samochodu – zwłaszcza taniego zamiennika, który nie ma idealnych wymiarów, tylko podobne do oryginału.
  • Zbyt wysoka temperatura łożyska, będąca wynikiem złego, zbyt ciasnego montażu
  • Zwichrowane tarcze hamulcowe, powodujące bicie w czasie jazdy

Jak stan innych podzespołów wpływa na długość pracy łożyska?

  • Problemy z układem hamulcowym, powodujące powstawanie bardzo wysokiej temperatury powyżej 70 st. C, która niszczy łożysko (np. zatarcie tłoczków w zaciskach) albo pseudosportowa jazda, powodująca częste i bardzo silne nagrzewanie się tarcz i klocków po każdym ostrym hamowaniu
  • Jazda z niewyważonymi kołami, które są źródłem drgań, przechodzących również na łożysko i przyspieszających jego zużycie.
  • Źle ustawiona geometria zawieszenia

Łożysko koła – naprawa i koszty

Czas naprawy i jej koszt oraz stopień skomplikowania zależy od rodzaju łożyska, zastosowanego w danym aucie. Łożyska zawsze wymienia się parami na jednej osi – nawet wtedy, gdy uszkodzeniu uległo tylko jedno.

Co jeszcze należy wymienić albo skontrolować przy wymianie łożyska koła?

  • Końcówki drążków kierowniczych w przypadku wymiany łożysk kół przednich (średnio ok. 50 zł za sztukę)
  • Warto sprawdzić stan elementów układu hamulcowego i to, czy czujnik prędkości obrotowej ABS nie jest zabrudzony
  • Koniecznie należy skorygować ustawienie geometrii kół (koszt 50 – 100 zł)

Na co należy zwrócić uwagę, wybierając odpowiedni warsztat?

  • Do wymiany łożyska pierwszej generacji niezbędna jest prasa hydrauliczna. Jeśli warsztat jej nie posiada, nie ma mowy o właściwej wymianie.
  • Fachowość jest bardzo ważna przy wymianie łożysk kół, ma bowiem ogromny wpływ na trwałość elementów i bezpieczeństwo jazdy.

Ile kosztuje wymiana łożyska w kole? (ceny przykładowe):

  • Wymiana łożyska pierwszej generacji na przedniej osi – 160 zł za koło
  • Wymiana łożyska zintegrowanego – 100 zł za koło
  • Wymiana łożyska tylnej osi zintegrowanego z piastą – 60 – 100 zł

Przykładowe ceny łożysk kół samochodów osobowych

  • Łożysko pierwszej generacji do wprasowania: 50 – 200 zł za sztukę
  • Łożysko zintegrowane z piastą: 200 – 400 zł w przypadku tylnej osi i 300 – 600 w przypadku przedniej

Trzeba pamiętać o tym, że najtańsze zamienniki nie grzeszą trwałością. Łożysko należy dobrać do konkretnego modelu auta, rocznika, oraz wersji silnikowej.

Jeśli w Twoim aucie pojawił się niepokojący hałas, dobiegający z przednich lub tylnych kół, jak najszybciej odwiedź mechanika. Tu znajdziesz listę warsztatów oferujących wymianę łożyska koła w Całej Polsce.

Artykuły powiązane