Eksploatacja

Montaż klimatyzacji samochodowej – czy to się opłaca? Przeczytaj nasz artykuł i przekonaj się!

W ciągu ostatnich dziesięciu lat klimatyzacja samochodowa stała się niemalże standardowym elementem wyposażenia aut. Nic zatem dziwnego, że posiadacze aut bez klimatyzacji chcą wyposażyć swoje pojazdy w ten układ. Teoretycznie montaż klimatyzacji jest zawsze możliwy, ale po podliczeniu kosztów może okazać się nieopłacalny. Różne mogą być też koszty montażu – w niektórych autach jest on prosty, w innych wymaga poważnych ingerencji np. w układ elektryczny, co pociąga za sobą dodatkowe koszty. Czy warto zamontować klimatyzację w swoim aucie?

shutterstock_476760325-2.jpg

W ciągu ostatnich dziesięciu lat klimatyzacja samochodowa stała się niemalże standardowym elementem wyposażenia aut. Nic zatem dziwnego, że posiadacze aut bez klimatyzacji chcą wyposażyć swoje pojazdy w ten układ. Teoretycznie montaż klimatyzacji jest zawsze możliwy, ale po podliczeniu kosztów może okazać się nieopłacalny. Różne mogą być też koszty montażu – w niektórych autach jest on prosty, w innych wymaga poważnych ingerencji np. w układ elektryczny, co pociąga za sobą dodatkowe koszty. Czy warto zamontować klimatyzację w swoim aucie?

Pierwsze układy klimatyzacji samochodowych zaczęto montować w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia w USA. Przez wiele lat klimatyzacja była elementem wyposażenia aut klasy premium, ale jej popularność rosła. Obecnie ponad 80% nowych aut, trafiających do sprzedaży, ma klimatyzację na wyposażeniu. I to niezależnie od klasy.

To oczywiste, że wart kilka tysięcy złotych układ zwiększa koszt nabycia auta – wielu producentów żąda nawet 8 tys. zł dopłaty za klimatyzację. Trzeba też liczyć się z podwyższonymi kosztami eksploatacji – to zwiększone zużycie paliwa przy włączonym układzie klimatyzacji, koszt serwisowania, uzupełniania czynnika chłodzącego i oleju mineralnego do smarowania sprężarki, wymiany filtra osuszacza, a także napraw w razie problemów.

Z drugiej strony większość kierowców twierdzi, że klimatyzacja warta jest swojej ceny. Dzięki niej można czuć się komfortowo wiosną i latem, nawet w czasie wielogodzinnej podróży, kiedy kierowcy i pasażerom nie doskwiera upał. W czasie jesieni i zimy klimatyzacja doskonale osusza wnętrze auta, zapobiegając parowaniu szyb.

Aby układ nie był niebezpieczny dla zdrowia, należy go dezynfekować (co usuwa grzyby i wirusy, powodujące między innymi alergie), nie stosować bardzo dużych różnic temperatur pomiędzy temperaturą na zewnątrz a w środku auta (co zapobiega szokowi termicznemu i przeziębieniu) jak również nawilżać oczy specjalny preparatami, co jest szczególnie ważne u osób noszących soczewki kontaktowe (klimatyzacja wysusza powietrze).

Budowa układu klimatyzacji samochodowej

Układ klimatyzacji potrzebuje nieco miejsca pod maską silnika, a także pod deską rozdzielczą samochodu. Klimatyzacja wyposażona jest we własny panel sterowania, zamontowany najczęściej w środkowej konsoli (pod panelem radia/multimediów). Może on składać się z przycisków, pokręteł, suwadeł, wyświetlacza monochromatycznego, albo kolorowego, nawet dotykowego TFT (wówczas sterowanie odbywa się dotykowo) – wszystko zależy od producenta układu klimatyzacji a także jej klasy i przeznaczenia (tanie auto miejskie klasy B, luksusowa limuzyna itd.). Najdroższe i najbardziej rozbudowane układy pozwalają na zapewnianie różnych warunków w różnych miejscach auta (np. klimatyzacja dwustrefowa), co sprawia, że pasażer może korzystać z własnych ustawień, innych niż kierowca.

Panel sterowania musi być podłączony do instalacji elektrycznej auta. Najważniejsza część układu, sprężarka klimatyzacji, może być napędzana paskiem klinowym (najczęściej tym, który napędza alternator) albo może być to sprężarka napędzana silnikiem elektrycznym, zasilanym z instalacji elektrycznej samochodu. Sprężarki napędzane elektryczne stosuje się przede wszystkim w autach z napędem hybrydowym oraz elektrycznym.

Na początek spójrzmy, jak w uproszczeniu działa klimatyzacja.  Układ musi być idealnie szczelny. Krąży w nim gaz – czynnik chłodzący, a także olej mineralny, który jest przeznaczony do smarowania sprężarki (kompresora). Kompresor (napędzany za pośrednictwem paska) spręża gaz, który jest potem rozprężany. Podczas rozprężenia gaz pobiera ciepło z otoczenia, schładzając powietrze kierowane do kabiny. Podobnie działa lodówka.

Jakie elementy wchodzą w skład układu klimatyzacji?

  • Sprężarka / kompresor klimatyzacji– najważniejszy i najdroższy element układu. Standardowy zamontowany obok bloku silnika, aby mógł być napędzany za pomocą paska wieloklinowego, wykorzystywanego też do napędzania alternatora. Czynnik chłodniczy dociera do sprężarki pod niskim ciśnieniem, w postaci lotnej. Sprężarka zwiększa jego ciśnienie i powoduje, że gaz kierowany jest do skraplacza, pod wysokim ciśnieniem.

Pasek wieloklinowy jest cały czas w ruchu (jest to niezbędne, aby móc ładować alternator), ale sprężarka nie pracuje cały czas. Rozpoczyna pracę po włączeniu układu przez kierowcę. Napęd (jeśli jest napędzana paskiem wielorowkowym) załączany jest np. za pomocą sprzęgła elektromagnetycznego.

W przypadku sprężarek napędzanych elektrycznie stosuje się dość nietypowy silnik. Jego uzwojenie zanurzone jest w specjalnym oleju o własnościach dielektrycznych, bardzo czułego na jakość i zanieczyszczenia oleju.

Sprężarka jest podobna wielkością i wyglądem do alternatora.

Sprzęgło klimatyzacji to dwie tarcze metalowe, z elementami dodatkowymi (łączenia, wycięcia itd.)

  • Skraplacz (chłodnica klimatyzacji) – trafia do niego sprężony gaz w postaci pary, który zostaje schłodzony, co sprawia, że jego stan zmienia się z gazowego na ciekły (skraplanie). Chłodzenie następuje za sprawą pędu powietrza. Chłodnicę powietrza montuje się tak, aby mogła być chłodzona (jak tradycyjna chłodnica cieczy chłodzącej) powietrzem w czasie jazdy. Skraplacz posiada swój wentylator, zasilany elektrycznie z instalacji samochodu. Wentylator jest uruchamiany wtedy, gdy auto stoi w korku, albo jedzie ze zbyt małą prędkością, aby czynnik mógł być odpowiednio schłodzony.

Skraplacz wygląda jak mała chłodnica samochodowa z wentylatorem. W przypadku aut kompaktowych typowe wymiany skraplacza to 60 na 30 cm.

  • Filtr osuszacz – metalowa puszka z wkładem, absorbującym wodę. Jego zadaniem jest wchłanianie wilgoci z gazu. Byłaby ona niebezpieczna dla kompresora, powodując jego korozję. Poza tym filtr zatrzymuje też inne zanieczyszczenia (mechaniczne), jakie mogłyby pojawić się w czynniku chodzącym.
  • Zawór rozprężny albo dysza kalibrowana – element, w którym czynnik gazowy (w formie cieczy pod wysokim ciśnieniem) ulega rozprężeniu, czyli zmniejsza ciśnienie i temperaturę. Zawór albo dysza reguluje, jaka ilość czynnika chłodzącego może trafić do parownika.
  • Parownik – zamontowany pod deską rozdzielczą. Wyglądem przypomina prostokątną skrzyneczkę o budowie chłodnicy. Przez parownik kierowane jest powietrze do nawiewów w kabinie samochodu. Ma ono wyższą temperaturę od czynnika chłodzącego. Czynnik chłodniczy, przepływając przez rurki parownika, odbiera ciepło z powietrza, kierowanego do nawiewów. Czynnik w postaci pary wraca do sprężarki. Chłodne powietrze trafia do kabiny przez nawiewy.
  • Przewody wysokiego i niskiego ciśnienia
  • Przyłącza serwisowe niskiego i wysokiego ciśnienia (przeznaczone do serwisowania układu – sprawdzania jego szczelności i uzupełniania poziomu czynnika oraz oleju).
  • Elementy mocujące
  • Centralka sterująca - komputer sterujący układem klimatyzacji.
  • Panel sterowania – pozwala na włączanie/wyłączanie klimatyzacji i ustawianie temperatury.
  • Przekaźnik i bezpieczniki
  • Czujniki – między innymi: czujnik ciśnienia czynnika chłodzącego, czujniki temperatury zewnętrznej i wewnętrznej, czujniki temperatury w wylotach nawiewów, czujnik światła słonecznego i wiele innych, zależnych od układu, konstrukcji i klasy samochodu.


Układ klimatyzacji korzysta też ze wskazań czujników innych układów, np. czujnika temperatury płynu chłodzącego i czujników układu wentylacji/ogrzewania kabiny.

Układ nie mógłby działać, gdyby nie było w nim odpowiedniej ilości oleju mineralnego oraz czynnika chłodzącego (dla przykładu – Golf IV z silnikiem 1.4 wymaga 725 g czynnika chłodzącego i 135 ml oleju).

Do 1995 roku w roli czynnika w układach klimatyzacji stosowany był freon (dichlorodifluorometan) o oznaczeniu R12. Jego stosowanie jest od lat zabronione.

W 1995 roku zastąpił go 1,1,1,2 – tetrafluoroetan, oznaczony jako R134a.

Na mocy decyzji UE, od 1 stycznia 2017 roku we wszystkich nowych samochodach i nowych układach klimatyzacji stosowany jest 2,3,3,3-tetrafluoropropen o oznaczeniu R1234 yf.

Zmiana czynników R12 i R134a związana była z ekologią i ich wpływem na globalne ocieplenie. Niestety, nowy czynnik R1234 yf jest dziesięciokrotnie droższy od R134a, jest od niego mniej wydajny o ok. 10%, co ma wpływ na zwiększenie zużycia paliwa, jest też skrajnie łatwopalny, co jest groźne w razie wypadku samochodu.

Montaż klimatyzacji w samochodzie – ile to kosztuje? 

W wielu modelach samochodów montaż klimatyzacji jest nieskomplikowany. Dzieje się tak przede wszystkim w tzw. modelach globalnych, które dla zmniejszenia kosztów mają fabrycznie przygotowane miejsca montażu i instalację do wszystkich elementów wyposażenia. W takich autach znaleźć można „wolne” złączki elektryczne, zaślepki w środkowej konsoli, do montażu sterownika klimatyzacji i wiele innych, znacznie ułatwiających montaż.  

W innych niestety, montaż może być trudniejszy. Największym problemem jest zamontowanie klimatyzacji w samochodach, w których fabrycznie nie była ona montowana w ogóle.

Montaż klimatyzacji w modelu globalnym – typowy zakres prac:

  • Przykręcenie sprężarki ze sprzęgłem do przeznaczonego przez producenta miejsca
  • Zmiana paska wieloklinowego na dłuższy, stosowany w aucie z klimatyzacją i poprowadzenie go zgodnie z instrukcją
  • Zmiana napinacza paska wieloklinowego
  • Montaż chłodnicy klimatyzacji w przeznaczonym do tego miejscu, podłączenie wentylatora klimatyzacji do instalacji elektrycznej
  • Montaż filtra osuszacza
  • Częściowe rozebranie deski rozdzielczej i środkowej konsoli
  • Montaż parownika i centralki sterującej pod deską rozdzielczą
  • Montaż dodatkowych czujników klimatyzacji
  • Montaż centralki sterującej układem klimatyzacji w środkowej konsoli, podłączenie jej do instalacji elektrycznej samochodu
  • Montaż panelu sterującego pracą klimatyzacji w miejscu zaślepki i podłączenie go
  • Montaż przewodów wysokiego i niskiego ciśnienia, złączek i elementów, mających na celu utrzymanie ich w odpowiednich miejscach
  • Kontrola szczelności
  • Napełnienie układu gazem (czynnikiem chłodzącym) i olejem mineralnym

W przypadku niektórych modeli aut mogą pojawić się różne problemy – brak miejsca pod maską silnika, konieczność montażu specjalnej łapy do trzymania sprężarki, konieczność demontażu całej deski rozdzielczej itd.  

Z racji stopnia skomplikowania prac (ingerencja w instalację elektryczną, zmiana paska i napinacza), a także konieczności posiadania odpowiedniego urządzenia do badania szczelności układu i napełnienia go czynnikiem chłodzącym i olejem, montaż klimatyzacji trzeba zlecić specjalistycznemu warsztatowi. Montaż klimatyzacji w modelu globalnym może potrwać kilkanaście godzin, w skomplikowanym aucie – 2 dni, a w pojeździe, w którym producent nie montował klimatyzacji – nawet kilka dni.

Ile kosztują elementy układu klimatyzacji samochodowej? 

Obecnie można kupić kompletne układy uniwersalne, które kosztują ok. 2500- 2600 zł.

Ile kosztują elementy stosowane przez producentów aut w konkretnych modelach?

Spójrzmy na kilka przykładów. W każdym z nich do wyboru jest kilka podzespołów różnych producentów.

VW Golf IV z silnikiem 1.4

  • Chłodnica klimatyzacji – od 250 do 700 zł
  • Filtr osuszacz – od 35 do 120 zł
  • Czujniki temperatury wewnętrznej i zewnętrznej – od 50 do 100 zł
  • Kompresor – od 670 zł do 1400 zł
  • Parownik – od 240 do 500 zł
  • Przełącznik ciśnieniowy – od 20 do 180 zł
  • Zawór rozprężny – od 100 do 250 zł
  • Przewód wysokiego ciśnienia – od 180 do 500 zł
  • Przewód zmiennego ciśnienia – od 150 do 300 zł
  • Włącznik ciśnieniowy / wyłącznik ciśnieniowy – od 200 do 300 zł za szt.
  • Jednostka sterująca – 360 zł
  • Panel sterowania – 200 zł
  • Dodatkowe – 300 zł

Dacia Duster 1.5 dCi

  • Chłodnica klimatyzacji – od 250 do 900 zł
  • Filtr osuszacz – od 35 do 120 zł
  • Czujniki temperatury wewnętrznej i zewnętrznej – od 150 zł
  • Kompresor – od 690 zł do 1700 zł
  • Parownik – od 850 do 900 zł
  • Przełącznik ciśnieniowy – od 150 zł
  • Zawór rozprężny – od 100 do 250 zł
  • Przewód wysokiego ciśnienia – od 180 do 500 zł
  • Przewód zmiennego ciśnienia – od 150 do 300 zł
  • Włącznik ciśnieniowy / wyłącznik ciśnieniowy – od 200 do 300 zł za szt.
  • Jednostka sterująca – od 170 do 250 zł
  • Panel sterowania – 300 zł (analogowy – pokrętła)
  • Dodatkowe – 300 zł

Dodatkowe koszty to złączki, spinki deski rozdzielczej, elementy mocujące itd.

Do kosztów należy oczywiście dołączyć cenę za napełnienie układu czynnikiem chłodzącym i olejem mineralnym:

  • w przypadku zastosowania starego czynnika R134a – od 100 do 200 zł
  • w przypadku zastosowania nowego czynnika R1234yf – od 1000 zł.

Ile kosztuje montaż klimatyzacji samochodowej?

  • Prosta instalacja w aucie kompaktowym, tzw. modelu globalnym (Golf, Corolla itd.) z wyprowadzonymi złączkami – ok. 1000 zł.
  • Bardziej skomplikowana instalacja – ok. 2000 zł.

Jak dbać o układ klimatyzacji samochodowej po montażu? 

Układ klimatyzacji wymaga odpowiedniego serwisowania. Jak dbać o klimatyzację?

  • Układ klimatyzacji należy uruchamiać minimum raz w tygodniu na 15 minut, niezależnie od pory roku. Pozwala to na nasmarowanie sprężarki (kompresora) olejem mineralnym, co zapobiega jego uszkodzeniu.

  • Klimatyzację należy poddawać serwisowi raz do roku w wyspecjalizowanym warsztacie. Sprawdza się w nim szczelność układu przy pomocy różnych urządzeń (czujników itd. a jeśli układ jest szczelny, podłącza się go za pomocą przewodów serwisowych do stacji obsługi klimatyzacji. Wymienia się czynnik chłodzący oraz olej, uzupełniając ich poziom. Warto też sprawdzić wydajność układu (np. temperaturę na nawiewach i porównać ją z danymi fabrycznymi).

  • Klimatyzacja raz w roku powinna być odpowiednio zdezynfekowana. Bardzo skuteczne jest ozonowanie lub metoda ultradźwiękowa. Obydwie metody skutecznie usuwają grzyby i szkodliwe mikroorganizmy, osiadające na parowniku. Dodatkowo klimatyzację warto też czyścić samodzielnie, za pomocą środków w sprayu (cena 30- 40 zł) do dezynfekowania układu. Ich stosowanie jest bardzo proste.

  • Raz na dwa lata należy wymienić filtr osuszacz klimatyzacji. Trzeba go również wymienić po każdej ingerencji w układ (wymianie, naprawie), utracie szczelności i po każdej kolizji.

  • Raz na rok (najlepiej raz na pół roku) trzeba wymieniać filtr kabinowy.

  • Należy jak najszybciej reagować na wszelakie uszkodzenia układu zmniejszoną wydajność itd. aby nie pogłębiać uszkodzeń.

  • Raz na 3 albo 4 lata należy dokonać wymiany parownika na nowy.

Klimatyzacja zwiększa komfort korzystania z samochodu i to nie tylko dla kierowcy, ale i dla jego pasażerów. Zwiększa też bezpieczeństwo jazdy, bo wiosną i latem kierowca nie jest zmęczony upałem ani hałasem (ma zamknięte okna) a jesienią i zimą nie parują mu szyby.

Oczywiście, każdy komfort i każde udogodnienie wiąże się z wydatkami. W tym przypadku warto pamiętać, że auto z klimatyzacją uda się korzystniej sprzedać.

Warto wybrać podzespoły dobrej jakości, a ich montaż zlecić specjalistom. To gwarantuje, że układ będzie pracował we właściwy sposób, bez jakichkolwiek anomalii.

Sprawdź listę warsztatów w Polsce, w których można zlecić montaż oraz przegląd klimatyzacji samochodowej.

Artykuły powiązane