Eksploatacja

Pamiętaj o klimatyzacji! Jak ją serwisować? Co zmienił nowy czynnik chłodniczy?

Klimatyzacja samochodowa zdecydowanie zwiększa przyjemność z jazdy w ciepłe dni, ma również wpływ na bezpieczeństwo. Jednak, aby działała we właściwy sposób, niezbędny jest okresowy serwis klimatyzacji. Dlaczego trzeba serwisować klimatyzację samochodową? Jak powinien wyglądać profesjonalny serwis klimatyzacji? Co się zmieniło po wprowadzeniu nowego czynnika chłodzącego R1234yf?  Jak wybrać warsztat, który wykona serwis klimatyzacji we właściwy sposób?

shutterstock_582924556-2.jpg

Układ klimatyzacji samochodowej był przez wiele lat domeną aut klas wyższych. Obecnie montuje się go w większości pojazdów nowych, nawet w najmniejszych pojazdach miejskich klasy A. Klimatyzacja samochodowa znajduje się też coraz częściej na liście wyposażenia samochodów używanych, sprowadzanych przez rodaków z krajów Unii Europejskiej. Dzięki klimatyzacji, podróże w trakcie ciepłych i gorących dni są przyjemne, a do tego bardziej bezpieczne. Wszystko dzięki temu, że temperatura w kabinie może być o 7 st. C niższa niż na zewnątrz (większe różnice nie są zalecane, ze względu na możliwość przeziębienia), co zdecydowanie zwiększa komfort, a także ma wpływ na szybkość reakcji kierowcy. A to ma wpływ na bezpieczeństwo. Klimatyzacja idealnie osusza również wnętrze samochodu, dzięki czemu usuwa parę z szyb. To też ma wpływ na bezpieczeństwo.

Co w zamian? Wyższa cena nowego auta, większe zużycie paliwa (klimatyzacja obciąża silnik) i konieczność regularnego serwisowania całego układu. Dlaczego klimatyzację trzeba serwisować? W przeciwnym razie układ nie będzie działał z właściwą siłą, albo w ogóle. Dodatkowo pojawi się awaria układu klimatyzacji, które może być bardzo kosztowna. A do tego wszystkiego nieserwisowana klimatyzacja może być groźna dla zdrowia.

Aby zrozumieć, dlaczego klimatyzacja samochodowa wymaga serwisowania, trzeba spojrzeć na to, w jaki sposób ona działa.

Klimatyzacja samochodowa – z jakich elementów się składa? Jak działa? 

Klimatyzacja samochodowa to szczelnie zamknięty układ, w którym krążą dwie substancje: gaz (czynnik chłodniczy) oraz olej mineralny. Stosuje się trzy rodzaje czynników chłodniczych:

  • R134a (1,1,1,2-Tetrafluoroetan) – w samochodach, które były produkowane do 2017 roku.
  • R1234yf (2,3,3,3-tetrafluoropropen) – nowy czynnik chłodniczy, stosowany obowiązkowo od 2017 roku w nowych autach, sprzedawanych na terenie UE. Środek kontrowersyjny, dziesięciokrotnie droższy od R134a, co skokowo zwiększyło koszty serwisu klimatyzacji. Jest to również środek łatwopalny i w określonych sytuacjach, toksyczny.
  • CO2 (dwutlenek węgla) – zastosowany przez firmę Mercedes Benz od 2017 roku, zamiast zalecanego przez UE czynnika R1234yf.

Ile jest czynnika chłodzącego w układzie? Zależnie od rodzaju układu, ale można przyjąć, że od 300 do 600 g.

Wraz z czynnikiem chłodzącym w układzie krąży olej mineralny, zapewniając smarowanie dla kompresora. Stosuje się kilkadziesiąt cm3.

Z jakich części składa się układ klimatyzacji i jakie są ich role?

  • Kompresor klimatyzacji – to główna część całego układu. Kompresor jest napędzany przez pasek wieloklinowy, który przekazuje napęd z koła pasowego na wale korbowym na koło pasowe alternatora, przy okazji napędzając też kompresor klimatyzacji oraz pompę wspomagania kierownicy (jeśli auto ma wspomaganie hydrauliczne lub elektrohydrauliczne). Pomiędzy kompresorem a jego kołem pasowym znajduje się sprzęgło, załączające napęd po uruchomieniu klimatyzacji.

Działanie: kompresor zasysa czynnik chłodzący, zwiększa jego ciśnienie (spręża go) i temperaturę.

  • Sprężony czynnik chłodzący przemieszcza się w formie gazowej przewodem wysokiego ciśnienia do chłodnicy klimatyzacji (skraplacza).
  • Chłodnica klimatyzacji (skraplacz) przypomina budową standardową chłodnicę układu chłodzenia, tylko jest mniejsza. Posiada również swój własny wentylator elektryczny.

Działanie: pęd powietrza w trakcie jazdy albo wentylator chłodzą czynnik. Obniżenie temperatury czynnika sprawia, że zmienia on postać z gazowej w ciekłą.

  • Czynnik chłodniczy w formie ciekłej przemieszcza się przewodem wysokiego napięcia do filtra osuszacza.
  • Filtr osuszacz odbiera z czynnika w formie ciekłej zanieczyszczenia (np. opiłki powstałe podczas pracy kompresora) oraz wilgoć (która mogłaby doprowadzić do korozji w kompresorze.
  • Oczyszczony czynnik w formie ciekłej, przemieszcza się przewodem wysokiego ciśnienia do zaworu rozprężnego.
  • Zawór rozprężny powoduje rozprężenie czynnika i zmianę jego postaci z ciekłej w parę.
  • Czynnik chłodniczy w postaci pary trafia kilkoma przewodami niskiego ciśnienia do parownika.
  • Parownik to urządzenie, przypominające wyglądem chłodnicę. Jest zamontowany pod deską rozdzielczą. Powietrze, pompowane do wnętrza kabiny przez wentylator i oczyszczane przez filtr kabinowy, przepływa przez parownik.

Działanie: przez parownik przepływa czynnik chłodniczy, chłodząc jego rurki i ścianki. Zimne ściany parownika odbierają ciepło z powietrza, pompowanego do wnętrza auta przez wentylator. Ponadto parownik osusza powietrze, pompowane do wnętrza auta, z którego wilgoć skrapla się na ściankach, spływa do metalowej tacy i jest odprowadzana na zewnątrz auta za pomocą rurki.

  • Czynnik chłodniczy trafia do sprężarki przewodami niskiego ciśnienia.

Dlaczego trzeba serwisować klimatyzację samochodową? 

Serwis klimatyzacji jest niezbędny, dla sprawności samego układu, dla komfortu osób korzystających z auta, a także dla ich zdrowia. Nieczyszczona klimatyzacja jest źródłem rozwoju bakterii i grzybów, które mogą wywoływać alergie, a nawet ciężkie schorzenia.

  • W układzie mogą pojawić się ubytki czynnika chłodzącego. To gaz, zatem wystarczą miniaturowe nieszczelności na połączeniach przewodów albo przy podłączeniach przewodów do poszczególnych elementów, jak np. parownika, aby gaz zaczął się wydobywać z układu. W trakcie jazdy pojawiają się drgania, mogące prowadzić do uszkodzeń poszczególnych mocowań. Kamień może uszkodzić chłodnicę klimatyzacji (skraplacz) powodując nieszczelność. Przykłady można mnożyć.

Niekiedy pojawiają się informacje, że ubytek czynnika chłodzącego w układzie klimatyzacji zawiera się w przedziale od 10 do 20 % rocznie. Wszystko zależy od stopnia sprawności układu i jego szczelności. Zdarzają się takie, w których nie trzeba uzupełniać czynnika przez kilka lat.

  • Ubytki czynnika chłodzącego obniżają skuteczność pracy układu. Taka awaria klimatyzacji samochodowej prowadzi do obciążenia silnika przez pracującą sprężarkę (co zwiększa zużycie paliwa, albo obciążenie układu elektrycznego) ale nie zapewnia pełnej wydajności układu. Im mniej czynnika, tym wydajność mniejsza.
  • Ubytki czynnika wiążą się również z ubytkami oleju mineralnego. Jeśli kompresor klimatyzacji nie będzie smarowany – zatrze się. A kompresor to najdroższa część całego układu.
  • Filtr osuszacz odbiera zanieczyszczenia i wilgoć z krążącego czynnika chłodzącego. Jeśli będzie uszkodzony i niedrożny, wilgoć może doprowadzić do korozji w sprężarce i w innych elementach układu.

Jak wspomnieliśmy wcześniej, serwis klimatyzacji jest niezbędny, aby chronić kierowcę i pasażerów przed działaniem ze strony bakterii i grzybów.

Parownik to część układu klimatyzacji, na której stale zbiera się woda. Wilgotne i w miarę ciepłe miejsce, bez dostępu światła, to idealne miejsce do rozwoju różnego rodzaju szkodliwych paskudztw. Co grozi kierowcy i pasażerom w aucie, w którym klimatyzacja nie jest czyszczona?

  • Grzyby, będące źródłem alergii oddechowych;
  • Bakterie z rodzaju Bacillus, wywołujące problemy skórne, alergie oddechowe posocznicę i zapalenie opon mózgowych;
  • Bakterie z rodzaju Brevundimonas, wywołujące zapalenie otrzewnej oraz stawów;
  • Bakterie z rodzaju Aerococcus Viridians, wywołujące infekcje dróg moczowych i zapalenie wsierdzia;
  • Bakterie z rodzaju Elizabethkingia meningoseptica, szczególnie niebezpieczne dla osób z obniżoną odpornością.

Oznaką pojawienia się w układzie klimatyzacji wirusów i grzybów jest woń stęchlizny, wydobywająca się z nawiewów.

Jak serwisować klimatyzację samochodową? 

Spróbujmy podzielić to na dwa etapy, aby zmniejszyć wydatki na utrzymanie auta. Pierwszy etap kierowca może wykonywać sam. Drugi trzeba już bezwzględnie przeprowadzić w warsztacie. Jakim? O tym dalej.

Serwis klimatyzacji samochodowej – samodzielny, przeprowadzany co 6 miesięcy 

  • Sprawdzenie wydajności układu klimatyzacji. Najprostszy test polega na ustawieniu najniższej temperatury. Po 5 – 7 minutach jazdy ze średnim obciążeniem silnika (ok. 2000 obr./min), klimatyzacja powinna osiągnąć maksimum swych możliwości.

Każdy kierowca zauważy też, że po włączeniu klimatyzacji wzrasta zużycie paliwa, a tymczasem powietrze pompowane do kabiny jest niezbyt chłodne.

  • Dezynfekcja układu klimatyzacji za pomocą środka w sprayu (15 – 30 zł). Środek ustawia się za tylnymi, złożonymi siedzeniami, uruchamia się klimatyzację na pełną moc na obiegu wewnętrznym powietrza. Następnie trzeba opuścić wnętrze kabiny, zamknąć szczelnie drzwi i okna. Po kilku minutach klimatyzacja jest zdezynfekowana.
  • Wymiana filtra kabinowego – przynajmniej raz w roku. Filtr kabinowy chroni kierowcę i pasażerów przed przedostawaniem się do wnętrza auta pyłków i innych zanieczyszczeń. Najlepsze są filtry z węglowym wkładem. Na starym filtrze kabinowym również namnażają się bakterie i grzyby.
  • Wzrokowa kontrola przewodów klimatyzacji pod kątem nieszczelności – mogą pojawić się plamy oleju do smarowania kompresora.

Serwis klimatyzacji samochodowej – w wyspecjalizowanym warsztacie – raz na rok

  • Kontrola wydajności układu klimatyzacji. Sprawdzenie temperatury przy nawiewach i porównanie wyników do danych fabrycznych;
  • Podłączenie klimatyzacji do stacji obsługi klimatyzacji za pomocą złącz serwisowanych. Opróżnienie układu z czynnika. Sprawdzenie ciśnień w układzie. Jeśli układ klimatyzacji jest sprawny i szczelny – uzupełnienie poziomu czynnika chłodzącego i oleju do smarowania kompresora, zgodnie z zaleceniami producenta samochodu (ilość, specyfikacja);
  • Jeśli zachodzi podejrzenie nieszczelności – kontrola szczelności układu za pomocą specjalnego czujnika elektronicznego z sondą pomiarową. Można również wprowadzić do klimatyzacji gaz składający się w 95% z azotu i w 5% i następnie zastosować czujnik z sondą pomiarową, wykrywający wodór;
  • Sprawdzenie poprawności pracy sprzęgła sprężarki klimatyzacji, a także właściwego stanu i napięcia paska wieloklinowego;
  • Sprawdzenie stanu panelu sterowania klimatyzacją w kabinie pojazdu;
  • Dezynfekcja układu klimatyzacji. Obecnie bardzo popularne i skuteczne jest ozonowanie.

Dodatkowo, raz na dwa lata – serwis klimatyzacji w profesjonalnym warsztacie musi obejmować wymianę filtra osuszacza.

Nowy czynnik chłodniczy R1234yf – co się zmieniło? 

Nowy czynnik chłodniczy jest stosowany w samochodach produkowanych od 2017 roku. Nie we wszystkich, gdyż z racji kontrowersji związanych z wprowadzeniem nowego czynnika, Mercedes Benz odmówił jego stosowania.

Co się zmieniło w stosunku do aut ze starym czynnikiem? Przede wszystkim cena – napełnienie może kosztować nawet 1000 zł. Warsztat musi posiadać na wyposażeniu stację obsługi klimatyzacji, przystosowaną do pracy z nowym czynnikiem. To samo dotyczy czujników do nieszczelności – produkowane są czujniki, wykrywające obydwa czynniki, albo tylko jeden z nich.

Jak wybrać warsztat do obsługi klimatyzacji? 

Układ klimatyzacji samochodowej jest drogi i bardzo delikatny. Dlatego jego serwisowaniem powinni zająć się specjaliści, z odpowiednim wyposażeniem technicznym i z właściwym poziomem wiedzy. Drobne błędy albo niedociągnięcia mogą być przyczyną kosztownych problemów w przyszłości.

Ważna jest również uczciwość, w niektórych firmach kierowca może być naciągnięty na niepotrzebną wymianę czynnika i oleju (w szczelnym układzie może być ona niepotrzebna).

Dlatego rekomendujemy skorzystanie z oferty świetnie wyposażonych i doświadczonych warsztatów, w których można łatwo i szybko umówić wizytę za pośrednictwem Motointegrator.com.

Artykuły powiązane