Eksploatacja

Pasek rozrządu i jego uszkodzenia. Skąd się biorą? Jakie są ich skutki? Jak im zapobiec?

Pasek rozrządu (pasek zębaty) to najważniejszy element eksploatacyjny wielu współczesnych silników benzynowych i wysokoprężnych. Awaria paska rozrządu może doprowadzić do całkowitego zniszczenia silnika samochodu. Co prowadzi do uszkodzenia paska rozrządu (paska zębatego) w samochodzie? O czym koniecznie musi pamiętać właściciel samochodu?

shutterstock_1195091161-2.jpg

Pasek rozrządu (pasek zębaty) to najważniejszy element eksploatacyjny wielu współczesnych silników benzynowych i wysokoprężnych. Awaria paska rozrządu może doprowadzić do całkowitego zniszczenia silnika samochodu. Co prowadzi do uszkodzenia paska rozrządu (paska zębatego) w samochodzie? O czym koniecznie musi pamiętać właściciel samochodu?

Na początek musimy wyjaśnić, jaką rolę pełni pasek rozrządu. Objawy awarii paska i przyczyny tych awarii przedstawimy w kolejnym rozdziale.

Pasek rozrządu – jego rola w silniku

Jednym z najważniejszych układów, mających kluczowe znaczenie dla pracy silnika, jest układ rozrządu. Jaka jest jego rola?

  • Steruje dostawami świeżego ładunku powietrza do poszczególnych cylindrów (momentem rozpoczęcia i zakończenia dostawy, a także czasem jej trwania) za pomocą otwierania i zamykania zaworów dolotowych;
  • Steruje procesem usuwania spalin z poszczególnych cylindrów za pomocą otwierania i zamykania zaworów wylotowych.

Praca układu rozrządu musi być ściśle zsynchronizowana z pracą wału korbowego i dokładnym położeniem tłoków w poszczególnych cylindrach, w danym odcinku czasu.

W jednym z najpopularniejszych rozwiązań, stosowanych we współczesnych silnikach, zawory dolotowe i wylotowe są otwierane i zamykane poprzez działanie krzywek na wałku rozrządu (albo na wałkach rozrządu, jeśli są dwa). Krzywki działają na zawory za pośrednictwem popychaczy szklankowych, albo dźwigienek zaworowych.

Do czego służy pasek rozrządu? Przekazuje on napęd z koła zębatego, zamocowanego na wale korbowym, na koło zębate, zamocowane na wałku rozrządu (albo na dwa osobne koła zębate, jeśli są stosowane dwa wałki rozrządu).

Dlaczego stosuje się koła zębate? Jak wspomnieliśmy wcześniej, cała praca rozrządu musi być idealnie zsynchronizowana z ruchami tłoków. Dlatego pasek posiada specjalne ząbki. W trakcie montażu nowego paska rozrządu, niezwykle ważne jest ustawienie i unieruchomienie wszystkich kół zębatych (wału korbowego i wałków rozrządu) zgodnie z oznaczeniami (cechami), naniesionymi na obudowie silnika.

Co się stanie, jeśli dojdzie do przesunięcia kół w trakcie montażu? Układ rozrządu będzie pracował w niewłaściwy sposób, co będzie powodować problemy z uruchamianiem jednostki napędowej, a także z jej właściwą pracą (silnik może być wyraźnie słabszy). W skrajnym przypadku może dojść do zniszczenia silnika.

Pasek rozrządu musi mieć odpowiednie napięcie w trakcie pracy. Dba o to napinacz. Poza tym stosuje się dodatkowe elementy prowadzące, zwane rolkami.

Poza przekazywaniem napędu na wałki rozrządu, pasek rozrządu napędza również urządzenia dodatkowe, mające ogromny wpływ na właściwe działanie silnika. To pompa cieczy chłodzącej (kluczowy element układu chłodzenia, zapewniający ruch płynu chłodniczego), a także pompa oleju (kluczowy element układu smarowania, zapewniający ciśnienie oleju silnikowego).

Pasek rozrządu (pasek zębaty) to element eksploatacyjny o ograniczonej trwałości. Każdy producent samochodu, w którym został zastosowany pasek rozrządu, określa maksymalny okres jego eksploatacji. Robi to na kilka sposobów.

  • Producent określa maksymalny przebieg, po jakim pasek trzeba bezwzględnie wymienić (np. pierwsza wymiana po 120 tys. km, każda kolejna co 60 tys. km przebiegu) albo maksymalny okres czasu, po którym pasek trzeba wymienić (np. co 5 lat). Pasek wymienia się w zależności od tego, co nastąpi pierwsze (auto osiągnie określony przez producenta przebieg, albo minie ustalony przez producenta czas).
  • Producent określa przebieg, po którym trzeba dokonać przeglądu paska w trakcie serwisu (np. co 30 tys. km) i wymienić go w razie dostrzeżenia uszkodzeń. W tym przypadku także ustalany jest graniczny czas, po upływie którego pasek trzeba bezwzględnie wymienić (np., co 5 lat).

Pasek trzeba wymienić również w przypadku montażu nowej pompy cieczy chłodzącej, nowej pompy oleju, zabrudzenia go olejem albo innymi płynami eksploracyjnymi. Nie montuje się ponownie pasków, zdemontowanych na czas jakiejkolwiek naprawy. Nigdy nie stosuje się pasków używanych, z demontażu, tylko zawsze nowe, dobrane zgodnie z zaleceniami producenta pojazdu.

Warto też słuchać zaleceń mechaników co do niektórych modeli aut. W wielu przypadkacg mechanicy radzą skrócenie interwału wymiany paska rozrządu, nawet o połowę w stosunku do zaleceń producenta.

Co się stanie, jeśli pęknie pasek rozrządu? Awaria paska najczęściej prowadzi do całkowitego zniszczenia silnika, gdzie jego naprawa jest nieopłacalna.

Pasek rozrządu zbudowany jest z włókna szklanego (to jego kord, czyli kręgosłup), wzmocnionego nićmi, zalanego specjalną mieszanką gumy z uformowanymi ząbkami, które z kolei są wzmacniane teflonem, albo tkaniną. Pasek, a raczej kauczuk, będący składnikiem gumy użytej do produkcji paska, jest wyjątkowo czuły na działanie płynów eksploatacyjnych, takich jak olej silnikowy. Wyjątkiem jest pasek rozrządu w oleju silnikowym, pracujący w silnikach Ecoboost, montowanych pod maskami Fordów.

Pasek rozrządu: awarie i ich przyczyny. Data produkcji, sposób przechowywania i montażu.  

Jakie ważne informacje są naniesione na etykietę, jaką posiada pasek rozrządu? Data produkcji, to parametr, który ma kluczowe znaczenie dla trwałości paska rozrządu. Trwałość paska jest ściśle określona i zazwyczaj wynosi 5 lat od daty produkcji. Dlatego tak ważne jest to, aby kontrolować opakowanie paska przy zakupie.

Co jeszcze wpływa na trwałość paska rozrządu? Sposób przechowywania. Pasek nie może być załamany, skręcony, nie może leżeć na słońcu, nie może być zabrudzony płynami eksploatacyjnymi i smarami, nie może nosić śladów uszkodzeń mechanicznych (przecięć itd.).

Ważny jest sposób montażu paska rozrządu, dlatego zawsze trzeba go powierzyć specjaliście. Amatorzy nie dysponują odpowiednimi narzędziami ani danymi, dotyczącymi momentu dokręcenia poszczególnych śrub. Nie wspominając o „wciskaniu” paska na siłę albo jego rozciąganiu, na skutek niemożności odkręcenia napinacza.

Pasek rozrządu: awarie i ich przyczyny. Uszkodzenia w trakcie pracy 

Spójrzmy teraz na najpopularniejsze uszkodzenia pasków rozrządu w trakcie eksploatacji.

  • Rozwarstwienie paska rozrządu – polega na oderwaniu się warstwy paska z zębami od kordu.

Co jest przyczyną awarii? Złe napięcie paska. Zablokowanie paska rozrządu na skutek awarii jednego z napędzanych podzespołów, np. zatartej pompy cieczy chłodzącej.

Zabrudzenie paska olejem silnikowym (może się zdarzyć przy awarii uszczelnień wału korbowego albo wałków rozrządu).

  • Na pasku brakuje kilku zębów.

Co jest przyczyną tego uszkodzenia? Najczęściej zatarcie i zatrzymanie jednego z napędzanych podzespołów osprzętu silnika. Taki problem może zdarzyć się wtedy, gdy w aucie wymieniany jest pasek rozrządu, ale mechanik pozostawia starą pompę cieczy chłodzącej. To błąd. Do wielu aut sprzedawane są specjalne zestawy, składające się z paska, pompy cieczy chłodzącej, napinacza i elementów towarzyszących.

  • Naderwanie zębów na pasku – zęby wyglądają tak, jakby miały się za chwilę oderwać.

Przyczyną jest najczęściej zbyt silne naprężenie paska rozrządu na skutek złego ustawienia napinacza. Powodem może być też wymieniany w poprzednich akapitach problem z zacierającym się podzespołem, napędzanym przez pasek.

  • Pęknięcie paska i jego przerwanie.

Do pęknięcia paska może dojść na skutek zabrudzenia paska olejem silnikowym, uszkodzenia mechanicznego, zamontowania paska, który był zginany przed montażem. Pasek może ulec zerwaniu również na skutek zatarcia i zatrzymania jednego z napędzanych podzespołów, zbyt silnego naprężenia albo niewłaściwego montażu.

  • Brak zębów i materiału pod nimi, widoczny kord, stanowiący konstrukcję paska rozrządu.

Taka sytuacja ma najczęściej miejsce, gdy pasek miał zbyt małe naprężenie (powodem była awaria albo zły montaż napinacza).

  • Widoczne silne zużycie paska, pomimo krótkiego czasu jego eksploatacji.

Powodem tej awarii są najczęściej zużyte koła pasowe napędzanych elementów osprzętu (np. pompy oleju albo pompy cieczy chłodzącej), zbyt duże napięcie paska (najczęściej na skutek złego ustawienia napinacza), albo zbyt wysoka temperatura pracy, powodowana przez złą pracę układu chłodzenia (co może być powiązane z uszkodzonym kołem pasowym pompy cieczy chłodzącej i jej niewłaściwą pracą).

  • Widoczne pęknięcia na części paska, niepokrytej zębami.

Pęknięcia to objaw zużycia paska (podobnie jest w przypadku paska wieloklinowego), świadczące o konieczności jego pilnej wymiany na nowy.

Jeśli pęknięcia pojawiają się znacznie wcześniej niż przy końcu ustalonego przez producenta interwalu wymiany paska, należy sprawdzić inne przyczyny. O zewnętrzną (niepokrytą zębami) powierzchnię paska może trzeć jakiś element pod maską.

Przyczyną uszkodzenia może być też niewłaściwa temperatura pracy, najczęściej zbyt wysoka.

  • Zużycie na krawędziach paska, po jednej ze stron, w formie starcia albo naderwania.

Co jest powodem tej awarii? Najczęściej złe ustawienie względem siebie elementów prowadzących i napinających pasek: rolek, kół pasowych i napinacza. Powodem może być niewłaściwy montaż tych elementów.

Jak już wspomnieliśmy wcześniej, najczęściej skutkiem pęknięcia paska w trakcie pracy, jest utrata synchronizacji i kompletne zniszczenie silnika na skutek zderzenia zaworów z tłokami. Co należy zrobić w przypadku pozostałych, widocznych uszkodzeń? Jak najszybciej odwiedzić mechanika, w celu wymiany paska i elementów jego osprzętu, w razie potrzeby.

Jak unikać uszkodzeń paska rozrządu? 

Co można zrobić, aby nie dochodziło do awarii paska rozrządu?

  • Pasek rozrządu można kupować samodzielnie, ale zawsze trzeba go odpowiednio dobrać do danego modelu samochodu.
  • Przy każdej wymianie paska bezwzględnie trzeba wymienić pompę cieczy chłodzącej.
  • Warto kupować kompletne zestawy rozrządu, w skład których wchodzą paski, pompy, napinacze i elementy osprzętu.
  • Trzeba koniecznie przestrzegać terminów wymiany paska rozrządu, określonych przez producenta, a czasami znacznie je skracać.
  • Po zakupie używanego samochodu, bezwzględnie trzeba wymienić w nim olej silnikowy oraz napęd rozrządu.
  • Wymiana paska rozrządu powinna być zawsze zlecona specjalistom, dysponującym odpowiednimi narzędziami, dostępem do informacji technicznej producenta samochodu (moment dokręcenia poszczególnych śrub, przebieg paska, zalecenia dotyczące właściwej wymiany) i doświadczeniem. Niezbędne jest posiadanie odpowiednich blokad rozrządu, co zapobiega przesunięciu się kół zębatych w trakcie montażu nowego napędu rozrządu.

W większości przypadków niezbędna jest również weryfikacja stanu poszczególnych elementów napędu rozrządu.

Wymiana rozrządu to kluczowa czynność dla sprawności i trwałości silnika. Nawet najmniejsze błędy, popełnione przy jej realizacji mogą doprowadzić do zniszczenia jednostki napędowej.

Dzięki Motointegrator.com można znaleźć wyspecjalizowany, doświadczony i dobrze wyposażony warsztat samochodowy w swojej okolicy, w którym wymiana rozrządu zostanie przeprowadzona w odpowiedni sposób, w krótkim czasie i zgodnie z zaleceniami producenta samochodu.

Wystarczy kilka chwil, aby umówić wizytę online w wybranym warsztacie.

Nie warto ryzykować zniszczenia jednostki napędowej. Tym bardziej, że wymiana rozrządu to czynność, którą przeprowadza się raz na kilka lat.

Skorzystaj z wygodnej wyszukiwarki warsztatów i umów wizytę już dziś!

Artykuły powiązane